महाराष्ट्र उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे विमान अपघातात निधन

–  बारामती येथील भीषण दुर्घटनेचा सखोल राजकीय आणि तांत्रिक अहवाल
गौतम नगरी चौफेर (श्नीकृष्ण देशभ्रतार भंडारा) – बारामतीच्या विकासाचा महामेरू कोसळला: विमान अपघातात अजित पवारांसह पाच जणांचा मृत्यू
२८ जानेवारी २०२६ रोजी सकाळी महाराष्ट्राच्या सार्वजनिक जीवनावर काळाने झडप घातली. राज्याचे उपमुख्यमंत्री आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे (NCP) राष्ट्रीय अध्यक्ष अजित अनंतराव पवार यांचे पुणे जिल्ह्यातील त्यांच्या हक्काच्या बारामती मतदारसंघात विमान अपघातात अत्यंत दुर्दैवी निधन झाले. ही घटना केवळ एका राजकीय नेत्याचा मृत्यू नसून, महाराष्ट्राच्या प्रशासकीय आणि राजकीय व्यवस्थेला बसलेला एक मोठा हादरा आहे.

सकाळी ८:४५ च्या सुमारास बारामती विमानतळाच्या धावपट्टीवर उतरत असताना लियरजेट ४५ (Learjet 45) या विमानाला भीषण अपघात झाला. तांत्रिक बिघाडामुळे विमानाचा समतोल बिघडला आणि धावपट्टीच्या उंबरठ्यावर आदळताच विमानाने पेट घेतला, ज्यामध्ये अजित पवारांसह विमानातील इतर चार जणांचाही मृत्यू झाला. या अहवालात या दुर्घटनेचा प्रत्येक पैलू, तांत्रिक कारणे, राजकीय वारसा आणि विमान वाहतूक सुरक्षेचे प्रश्न यांचा सखोल वेध घेण्यात आला आहे.

दुर्घटनेचा सखोल घटनाक्रम आणि प्रत्यक्षदर्शींच्या नोंदी

२८ जानेवारी २०२६ ची सकाळ बारामतीकरांसाठी उत्साहाची होती, कारण त्यांच्या लाडक्या ‘दादा’ आगामी जिल्हा परिषद आणि पंचायत समिती निवडणुकीच्या प्रचारासाठी चार महत्त्वाच्या जाहीर सभांना संबोधित करणार होते. अजित पवार सकाळी साधारण ८:०० वाजता मुंबईहून बारामतीकडे जाण्यासाठी रवाना झाले होते. त्यांनी ‘व्हीएसआर व्हेंचर्स’ (VSR Ventures) या कंपनीकडून चार्टर्ड केलेले ‘लियरजेट ४५’ हे विमान प्रवासासाठी निवडले होते.

सकाळी ८:४० च्या सुमारास विमानाने बारामती एअरट्रॅफिक कंट्रोलशी (ATC) संपर्क साधला आणि लँडिंगची परवानगी मागितली. यावेळी हवामान सामान्य होते, मात्र विमानाने अंतिम टप्प्यात (Final Approach) प्रवेश करताच वैमानिकांना तांत्रिक अडचणींचा सामना करावा लागला. विमानाची उंची आणि वेग यात अचानक विसंगती निर्माण झाली. प्रत्यक्षदर्शींच्या म्हणण्यानुसार, विमान धावपट्टीवर उतरण्याऐवजी काहीसे बाजूला झुकले आणि जमिनीवर आदळले. विमानाचा वेग जास्त असल्याने आणि इंधन टाकीला धक्का लागल्याने मोठा स्फोट झाला आणि क्षणार्धात संपूर्ण विमान आगीच्या गोळ्यात रूपांतरित झाले.

अपघाताचा संक्षिप्त तपशील माहिती:

दिनांक आणि वेळ: २८ जानेवारी २०२६, सकाळी ८:४५

विमानतळ: बारामती विमानतळ, पुणे जिल्हा

विमानाचे मॉडेल: लियरजेट ४५ (Learjet 45)

विमान नोंदणी क्रमांक: VT-SSK

विमान ऑपरेटर: व्हीएसआर व्हेंचर्स (VSR Ventures)

एकूण प्रवासी आणि कर्मचारी: ५

मृत्यूमुखी पडलेल्यांची संख्या: ५ (कोणीही वाचले नाही)

तांत्रिक विश्लेषण: लियरजेट ४५ (VT-SSK) आणि सुरक्षा इतिहास

ज्या विमानाचा या अपघातात समावेश झाला, ते ‘लियरजेट ४५’ हे व्यावसायिक दृष्ट्या अत्यंत विश्वासार्ह मानले जाणारे विमान आहे. मात्र, या विशिष्ट विमानाचा (VT-SSK) आणि या मॉडेलचा भारतातील इतिहास काहीसा वादग्रस्त राहिला आहे. सप्टेंबर २०२३ मध्ये याच मॉडेलच्या एका विमानाला मुंबई विमानतळावर पावसादरम्यान अपघात झाला होता, ज्यामध्ये सुदैवाने मोठी जीवितहानी टळली होती.

बारामती दुर्घटनेत विमानाचा ‘स्टॉल’ (Stall) झाल्याची शक्यता नागरी विमान वाहतूक संचालनालयाच्या (DGCA) प्राथमिक अहवालात वर्तवण्यात आली आहे — म्हणजेच विमानाचा वेग इतका कमी झाला की पंखे त्याला हवेत ठेवू शकले नाहीत. लँडिंगच्या वेळी वैमानिकांनी आणीबाणीची लँडिंग करण्याचा प्रयत्न केला असावा, परंतु अस्थिरतेमुळे ते धावपट्टीच्या बाजूला असलेल्या मोकळ्या जागेत आदळले. विमानाचा संपूर्ण सांगाडा आगीत जळून खाक झाला असून केवळ शेपटीचा काही भाग शिल्लक राहिला आहे.

मृतांची ओळख आणि शोकसागरात बुडालेला महाराष्ट्र

या भीषण दुर्घटनेत विमानातील पाचही व्यक्तींचा मृत्यू झाला आहे. सुरुवातीला काही माध्यमांनी अजित पवार गंभीर जखमी असल्याचे वृत्त दिले होते, मात्र DGCA ने सकाळी १०:०० वाजेपर्यंत सर्वांच्या मृत्यूची अधिकृत पुष्टी केली. मृतांची यादी पुढील प्रमाणे आहे:

अजित पवार: महाराष्ट्र राज्याचे उपमुख्यमंत्री आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे दिग्गज नेते (वय ६६).

वैयक्तिक सुरक्षा अधिकारी (PSO).

वैयक्तिक मदतनीस (Attendant).

पायलट-इन-कमांड (PIC), अनुभवी वैमानिक.

सह-वैमानिक (First Officer).

राजकीय वारसा आणि प्रभाव

अजित पवार यांच्या निधनामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणातील एका युगाचा अंत झाला आहे. त्यांनी चार दशकांाहून अधिक काळ सार्वजनिक जीवनात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली आणि अनेक उच्च पदांवर काम केले. त्यांच्या अकस्मात निधनामुळे पक्षात नेतृत्वाची पोकळी निर्माण झाली आहे. त्यांच्या पुतणे पार्थ आणि जय पवार तसेच पत्नी सुनेत्रा पवार यांच्यासह पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांनी बारामतीकडे यात्रेवर निघाले आहेत. संपूर्ण शहर शोकवातावरणात आहे.

तपास आणि सुरक्षा ऑडिट

DGCA आणि विमान अपघात तपास विभाग (AAIB) यांनी उच्चस्तरीय तपास सुरू केला आहे. ब्लॅक बॉक्स (FDR आणि CVR) घटनास्थळावरून जप्त करण्यात आला असून विश्लेषणासाठी पाठवण्यात आला आहे. तपासाचे मुद्दे मनोरंजक आणि गुंतागुंतीचे आहेत — इंजिन बिघाड, मानवी चूक, नियमित देखभाल आणि धावपट्टीची स्थिती या सर्वांचा समावेश आहे.

राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया

अजित पवार यांच्या अकाली निधनामुळे संपूर्ण भारतात शोक व्यक्त केला जात आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी त्यांना श्रद्धांजली अर्पित केली आणि त्यांच्या कामगिरीचे कौतुक केले. महाराष्ट्रातील आणि राज्याबाहेरील अनेक राजकीय नेत्यांनी दुःख व्यक्त केले आहे, आणि शोक सभा घेतल्या जात आहेत.

भविष्यातील परिणाम व सुरक्षा उपक्रम

या दुर्घटनेने विमान वाहतूक सुरक्षेच्या विषयावर नवीन चर्चा सुरू केली आहे. DGCA आणि नागरी विमान मंत्रालयाने खाजगी चार्टर विमानांच्या सुरक्षेसाठी कठोर नियमांची मागणी केली आहे आणि त्यावर काम सुरू आहे.

अंतिम निष्कर्ष

अजित अनंतराव पवार यांच्या निधनाने एक नेतृत्व रिकामे झाले असून त्यांच्या कामगिरीचा वारसा आणि त्यांना समाजात मिळालेल्या आदराचे महत्त्व भारतीय राजकारणात कायम राहील.