– जिल्हा वार्षिक योजना व विदर्भ-मराठवाडा दुग्ध विकास प्रकल्पांतर्गत पशुसंवर्धन विभागाचा पुढाकार;
– पशुपालकांना चारा उत्पादनासाठी मोठा दिलासा.
गौतम नगरी चौफेर बांदल बेले राजुरा, दि.१७ नोव्हेंबर
राजुरा तालुक्यात निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर पशुधनासाठी वैरण उपलब्धतेचा प्रश्न गंभीर बनत असताना पशुपालकांना दिलासा देण्यासाठी पशुसंवर्धन विभाग, चंद्रपूर व पशुसंवर्धन विभाग, राजुरा यांच्या संयुक्त विद्यमाने विशेष वैरण बियाणे वाटप उपक्रम राबविण्यात आला. या उपक्रमांतर्गत राजुरा तालुक्यातील एकूण ५०० पशुपालकांना जिल्हा वार्षिक योजना तसेच विदर्भ-मराठवाडा दुग्ध विकास प्रकल्प या योजनांच्या माध्यमातून एकूण ४,००० किलो वैरण बियाण्यांचे वाटप करण्यात आले. दुष्काळी परिस्थितीत जनावरांसाठी हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता कमी होऊन पशुपालकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. अशा परिस्थितीत पशुधनाचे आरोग्य, दूध उत्पादन व पशुपालकांचे आर्थिक हित लक्षात घेऊन स्थानिक स्तरावरच वैरण उत्पादन वाढविणे आवश्यक आहे. याच उद्देशाने शासनाच्या विविध योजनांच्या माध्यमातून बाजरी, ज्वारी व मका या वैरण पिकांच्या बियाण्यांचे वाटप करण्यात आले. या उपक्रमामुळे पशुपालकांना स्वतःच्या शेतात वैरण पिकांची लागवड करून जनावरांसाठी हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता निर्माण करण्यास मदत होणार आहे. दोन योजनांतर्गत ४,००० किलो वैरण बियाण्यांचे वितरण सदर उपक्रमांतर्गत जिल्हा वार्षिक योजनेतून एकूण १,७५० किलो वैरण बियाण्यांचे वाटप करण्यात आले. यामध्ये २५० किलो बाजरी व १,५०० किलो ज्वारी बियाण्यांचा समावेश होता. तसेच विदर्भ-मराठवाडा दुग्ध विकास प्रकल्पांतर्गत एकूण २,२५० किलो वैरण बियाण्यांचे वितरण करण्यात आले. यामध्ये २५० किलो बाजरी, १,३०० किलो ज्वारी व ७०० किलो मका बियाण्यांचा समावेश होता. अशा प्रकारे दोन्ही योजनांच्या माध्यमातून एकूण ५०० किलो बाजरी, २,८०० किलो ज्वारी व ७०० किलो मका असे एकत्रित ४,००० किलो वैरण बियाणे ५०० पशुपालकांपर्यंत पोहोचविण्यात आले.

वैरण उत्पादन वाढविण्यावर विभागाचा भर. दुष्काळाच्या काळात जनावरांना पुरेशा प्रमाणात हिरवा व पौष्टिक चारा उपलब्ध होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बाजारातून बाहेरून चारा खरेदी करण्याचा आर्थिक भार कमी व्हावा तसेच पशुपालकांनी स्वतःच्या शेतात वैरण पिकांची लागवड करून चारा उत्पादनात स्वयंपूर्ण व्हावे, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश आहे. बाजरी, ज्वारी व मका यांसारख्या वैरण पिकांमुळे जनावरांसाठी हिरव्या चाऱ्याचा पर्याय उपलब्ध होण्यास मदत होते. त्यामुळे पशुपालकांनी उपलब्ध शेतजमीन व पाण्याच्या उपलब्धतेनुसार वैरण पिकांची लागवड करून चारा उत्पादन वाढवावे, असे आवाहन पशुसंवर्धन विभागामार्फत करण्यात येत आहे. पशुसंवर्धन विभागाच्या अधिकारी व कर्मचाऱ्यांचा सक्रिय सहभाग या वैरण बियाणे वाटप उपक्रमाचे नियोजन व अंमलबजावणी/ सहाय्यक आयुक्त पशुसंवर्धन व दुग्ध व्यवसाय /तालुका पशुसंवर्धन व दुग्ध व्यवसाय अधिकारी डॉ. नरसिंग पंढरीनाथ तेलंगे यांच्या मार्गदर्शनाखाली करण्यात आली.

यावेळी पशुधन विकास अधिकारी (विस्तार) श्री. दीपक नागले, पशुधन विकास अधिकारी देवाडा डॉ. कार्तिक कांगटे, पशुधन विकास अधिकारी डॉ. भाग्यश्री बेलसरे तसेच राजुरा तालुक्यातील पशुसंवर्धन विभागातील इतर अधिकारी व कर्मचारी यांनी सक्रिय सहभाग घेतला. संबंधित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांच्या हस्ते पशुपालकांना वैरण बियाण्यांचे वितरण करण्यात आले. दुष्काळी परिस्थितीत पशुधनाचे संगोपन, चारा उपलब्धता आणि पशुपालकांचे आर्थिक हित जपण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागामार्फत विविध उपाययोजना राबविण्यात येत आहेत. वैरण बियाणे वाटप हा त्याच प्रयत्नांचा एक महत्त्वपूर्ण भाग असून, या उपक्रमामुळे राजुरा तालुक्यात वैरण लागवडीस प्रोत्साहन मिळून भविष्यात चारा टंचाईची तीव्रता कमी करण्यास निश्चितच मदत होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
दुष्काळाच्या संकटात पशुधनाचे संरक्षण आणि पशुपालकांना सक्षम करण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाचा हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरत आहे.
— पशुसंवर्धन विभाग, राजुरा, जि. चंद्रपूर
